KULTURNA RUTA

Tabla 1

 

Ovo mjesto je, kažu, bilo središte iz kog je, prije 800 godina počelo da se širi i razvija naselje, današnje Bijelo Polje. Ovdje je 1196. godine humski knez Miroslav, brat velikog župana Stefana Nemanje, podigao crkvu Svetog Apostola Petra, ostavivši o tome zapis uklesan u kamenu iznad ulaznih vrata:

“U IME OCA I SINA I SVETOGA DUHA JA SIN ZAVIDIN A IMENOM RAB BOŽIJI STJEPAN MIROSLAV KNEZ HUMSKI SAZIDAH OVU CRKVU SVETOG APOSTOLA PETRA.“

Crkva od samog početka postaje kulturni i prosvetiteljski centar u dolini Lima. U njoj se uči čitanje i pisanje, a osniva se i prepisivačka škola za monahe. O njenom značaju najbolje govori podatak da je 1254. godine ovdje prenešena episkopska stolica iz Stona. Vladari iz loze Nemanjića pridavali su joj veliki značaj, postavljajući za njene episkope provjerene prijatelje ili istaknute članove svoje porodice. Uroš Prvi je za episkopa postavio rođenog brata Predislava. Poznato je da su u ovome hramu stolovali: dvojica svetitelja sveti arhiepiskopi Danilo Drugi i sveti Sava Drugi, kao i episkopi Josif, Longin i Maksim. Ktitorska djelatnost se nastavila, kralj Uroš Prvi je sredinom 13. vijeka, na prvobitnu građevinu, jednobrodnu baziliku sa oltarskom apsidom, dozidao dva zvonika sa narteksom. U 14. vijeku kralj Milutin je dozidao kapele na sjevernoj i južnoj strani hrama. Krajem 17. vijeka uz mnogo rušenja i prepravljanja, Turci je pretvaraju u džamiju. Porušena je južna kula zvonika, sjeverni i južni paraklis, a sjeverna kula je nadzidana, dostigavši visinu od 18 metara. Svoju prvobitnu ulogu crkva je povratila 1912. godine, po oslobođenju Bijelog Polja od turske vlasti, a ponovo je osveštana 1923. godine. Obnova crkve započeta je 2010. godine, a predviđeno je da se radovi završe 2016. Za crkvu svetog Petra vezan je i jedan od najvažnijih pokretnih spomenika svjetske kulturne baštine, uvršćen u listu Unesko – Pamćenje svijeta. Miroslavljevo jevanđelje, najstariji je sačuvani ćirilični rukopis na srpskom jeziku.

Knez Miroslav namijenio je ovaj jevanđelistar, bogoslužbenu knjigu u kojoj su tekstovi raspoređeni prema čitanjima u toku crkvene godine, svojoj zadužbini, crkvi Svetog Petra na Limu. Po svojoj ljepoti i vrijednosti ovaj rukopis jedinstven je u istoriji svetske kulture. Ništa slično nije sačuvano ni prije ni posle njega. Većeg formata od ostalih jevanđelistara, svaki inicijal je različit, raskošno oslikan i pozlaćen. Knjiga sadrži 296 minijatura, zastavica i inicijala, crtanih perom, a zatim bojenih crvenom, zelenom, žutom i bijelom bojom i ukrašenih zlatom. Tekst jevanđelja ispisan je crnim perom u dvije kolone na sto osamdeset i jedom listu finog, bijelog pergamenta. Slikarstvo Miroslavljevog jevanđelja objedinjuje vizantijsku tradiciju i romanički stil, vjerovatno pod uticajem prepisivačkih radionica centralne Italije. Nastalo između 1180. i 1191. godine Miroslavljevo jevanđelje imalo je burnu sudbinu. Dugo je čuvano u manastiru Hilandar na Svetoj Gori, sve do 1896. godine, kada je poklonjeno kralju Aleksandru Obrenoviću prilikom njegove posjete Hilandaru. Za vrijeme Prvog svjetskog rata, tokom povlačenja, srpska vojska ga je nosila sa sobom preko Albanije do Krfa, gdje je čuvano u glavnoj državnoj blagajni. Tokom Drugog svjetskog rata, bilo je sakriveno u podu manastira Rača. Danas se čuva u Narodnom muzeju u Beogradu. Miroslavljevom jevanđelju nedostaje jedan list. Njega je, tokom posjete Hilandaru 1845. godine, oduševljen ljepotom do tada neviđenog rukopisa, isjekao ruski arhimandrit, a kasnije i vladika kijevski Porfirije Uspenski. Taj 166. list Miroslavljevog jevanđelja čuva se u Ruskoj Nacionalnoj biblioteci u Petrogradu.

 
Mostly sunny

26°C

Bijelo Polje

Mostly sunny
Humidity: 63%
Wind: SE at 6.44 km/h
Tuesday
Partly cloudy
15°C / 26°C
Wednesday
Scattered thunderstorms
13°C / 21°C
Thursday
Scattered showers
13°C / 19°C
Friday
Partly cloudy
12°C / 24°C
Go to top

  © 2015 Turistička organizacija Bijelo Polje. Sva prava zadržana.